Akut Karın (erişkin)

AKUT KARIN (ERİŞKİN)
Akut karın, karın içi organlarda enflamasyon, perforasyon, obstrüksiyon ya da infarkta
bağlı olarak birden ortaya çıkan ve çoğu zaman acil cerrahi girişim gerektiren bir durumdur.
Akut karın sebepleri yaş ve cinsiyete nazaran farklılık gösterir.

Tanı
Akut karın icra eden birçok niçin vardır.
Doğru tanıya ulaşmada iyi bir sorgulama ve fizik muayene fazlaca önemlidir.
Semptomlar
Karın ağrısı, iştahsızlık, bulantı, kusma, ateş, ishal yada kabızlık, huzursuzluk.

Öykü
1. Ağrı sorgulaması
Başlangıcı:
– Iyi mi başladı? (Ani, 1-2 saat içinde, saatler içinde)
– Ne vakit başladı? (6 saatten uzun devam eden şiddetli ağrıda mühim bir durum
var anlamına gelir.)
– Nerede başladı? (Başlangıç yeri, zaman içinde yer değiştirdi mi?)
Özelliği (Kolik, aralıklı, devamlı)
Sertliği
Yerleşimi: Yayılımı var mı?
Arttıran ve azaltan faktörlerin varlığı.
2. Birlikte rol alan semptomlar:
İştahsızlık, bulantı, kusma (safralı, kanlı, fekaloid), sarılık, dışkılama bozuklukları
(kabızlık, ishal, kanlı, mukuslu), rektal ağrı, dizüri, hematüri, ateş, terleme, dispne,
öksürük, görmede bulanıklık olabilir.
3. Hanımlarda jinekolojik öykü: Son tane zamanı, var ise obstetrik öyküsü, anormal
vajinal kanama, ektopik gebelik risk faktörleri (pelvik enflamatuvar hastalık, rahim
içi vasıta, geçirilmiş ektopik gebelik öyküsü).
4. Özgeçmiş: Kronik hastalıklar (diabetes mellitus, iskemik-aritmik kalp hastalıkları
şeklinde), geçirilmiş karın ameliyatları, kullanılan ilaçlar, alkol kullanımı.

Fizik muayene
İnspeksiyon: Karın distansiyonu, skar dokusu, herni varlığı
Palpasyon: duyarlık (duyarlılık), rijidite, kas defansı (peritonit lehinedir ve hasta
kesinlikle eve gönderilmemelidir) , organ büyümeleri, ele gelen kitle varlığı, geri
tepen (rebound) duyarlık varlığı
Oskültasyon: Bağırsak seslerinde artma yada azalma, abdominal aortada üfürüm
duyulması

Laboratuvar
Kan sayımı: Beyaz küre sayısı bir çok hastada artarken, ilerlemiş peritonit ve sepsiste
düzgüsel yada düşük olabilir. Hematokrit, kan kaybı durumlarında düşme gösterir,
dehidratasyonda hemokonsantrasyona bağlı artış olabilir.
Tam idrar incelemesi: Üriner sistem enfeksiyonu ve/yada hematüri saptanabilir.

Ayırıcı tanı
Akut apandisit; periumbilikal yada çoğu zaman sağ alt kadrana lokalize, sinsi-akut-sürekli ağrı, Başlangıçta epigastrik, sonrasında sağ alt kadran duyarlığı. Derhal sevk.
İntestinal obstrüksiyon; Yaygın Ani Kolik ağrı, Karın distansiyonu Derhal sevk.
Perfore duodenal ülser; Epigastrik Ani Devamlı ağrı, Epigastrik duyarlık, Derhal sevk.
Akut kolesistit; Epigastrik yada sağ üst kadran Kurnaz akut ağrı, Sağ üst kadranda duyarlık, Sevk.
Akut pankreatit; Epigastrik ve arkaya yayılan Ani Devamlı ve şiddetli ağrı, Epigastrik duyarlık. Derhal sevk.
Renal kolik; Kostavertebral yada üreter traseleri süresince Ani, şiddetli ve Keskin ağrı, Lomber duyarlık, Sevk.
Akut salpenjit; Bilateral adneksiyal, jeneralize olabilir Yavaş Gittikçe artan ağrı, Serviksin hareketiyle artan ağrı. Derhal sevk.
Ektopik gebelik; Unilateral pelvik, rüptüre olursa omuza yayılabilir Ani Hafifçe -şiddetli ağrı, Adneksiyal kitle, Derhal sevk.

Tabloda akut karına en sık yol açan hastalıklar özetlenmiştir. Başka birçok hastalık da akut karına
niçin olabilir. Herhangi bir başka nedenle akut karın geliştirdiği kabul edilen tüm hastalar cerrahi girişim
yapılabilecek bir merkeze sevk edilmelidir.

Sevk
Akut karın şüphesi olan tüm hastalar sevk edilmelidir.
Sevk öncesinde, bir sonraki hekimi yanıltabileceği için, ağrı kesici uygulanması
sakıncalıdır.

Kaynaklar
1. Trunkey DD, Crass Ra. Abdominal Pain. Mills J, Ho MT, Salber PR, Trunkey DD, ed. Current Emergency
Diagnosis & Treatment, Los Altos: Lange, 1985: 111-30.
2. American College of Emergency Physicians. Clinical Policy for the Initial Approach to Patients Presenting
with a Chief Complaint of Nontraumatic Acute Abdominal Pain. Ann Emerg Med 1994; 23: 906-22.
3. Clinical Policy: Critical Issues for the Initial Evaluation and Management of Patients Presenting with a Chief
Complaint of Nontraumatic Acute Abdominal Pain. Ann Emergy Med 2000; 36: 406-15.
4. Boey JH. The Acute Abdomen. Way LW, ed. Current Surgical Diagnosis & Treatment. Beirut: Lange, 1994,
441-52.
5. Tait IS. The Patients with Acute Abdominal Pain Wait Unduty Long for Analgesia, Journal of Royal College
of Surgeons of Edinburgh, 1999, 44: 181-4.

Kaynak : Sıhhat Bakanlığı Tanı Tedavi Rehberi