Tonsillofarenjit

TONSİLLOFARENJİT
Tonsillofarenjit, farenks ve tonsillerin enfeksiyonudur. Tonsillofarenjit erişkinde %90,
çocukluk çağlarında %60-75 oranda virüslerle oluşur.
Virüs nedenli tonsillofarenjit kendiliğinden iyileşir; tedavide antibiyotiklerin yeri
yoktur.
Virüslerin niçin olmadığı tonsillofarenjitlerin derhal hepsinde etken A grubu beta-
hemolitik streptokoktur (AGBHS). Akut romatizmal ateş ve glomerulonefrit benzer biçimde
komplikasyonların önlenmesi için, AGBHS nedenli tonsillofarenjitlerin uygun antibiyotikle
ve uygun sürede tedavisi gereklidir. Bu durum, doğru tanı konarak, AGBHS tonsillofarenjiti
olgularının tedavi edilmesini, öteki hastalarda da gereksiz antibiyotik kullanımının
önlenmesini mecburi kılar.

Tanı
Ateş, boğazda yanma-karıncalanma-ağrı, farenks-tonsil hiperemi yada eksüdası temel
emare ve bulgulardır.
Ateş, halsizlik, iştahsızlık, çocuklarda emme-yeme isteksizliği, baş ağrısı viral
tonsillofarenjitte ilk ortaya çıkan ve bir-iki gün içinde giderek şiddetlenen belirtilerdir.
AGBHS tonsillofarenjitindeyse bu semptomlar saatler içinde ortaya çıkabilir.

AGBHS tonsillofarenjiti tanısı için aşağıdaki emare ve bulguların hepsinin varlığı
aranır:
Ateş
Ağrılı ön servikal lenfadenopati
Tonsiller üstünde eksüda ve/yada membran
Burun tıkanıklığı-akıntısı, hapşırma, ses değişikliği, öksürük, konjonktivit
bulunmaması (Yalnız bu semptomların varlığı etkenin virus bulunduğunu
düşündürür.)
Şiddetli boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü ve ağrısı daha oldukça AGBHS tonsillofarenjitinde
görülür.
Kati tanı kültürde AGBHS üretilmesiyle konur.

Ayırıcı tanı
Ağrısız servikal yada yaygın lenfadenopati, splenomegali, makülopapüler döküntü
varlığında enfeksiyöz mononükleoz olasılığı düşünülmelidir.
Kaldırınca kanayan gri-yeşil membran varlığında difteri olasılığı düşünülmelidir.

Tedavi
AGBHS tonsillofarenjitinin uygun tedavisi hastalık süresini kısaltır, etkenin başkalarına
bulaşmasını azaltır, süpüratif (retrofarengeal iltihap, peritonsiller iltihap, süpüratif lenfadenit
benzer biçimde) ve süpüratif olmayan (akut romatizmal ateş ve akut poststreptokokkal glomerulonefrit)
komplikasyonlar engellenir.

Benzatin penisilin:
Tek doz, kas içine
<27 kilo 600.000 ü
>27 kilo 1.200.000 ü

ya da
Penisilin V:
Çocukta 50.000 ü/kilo/gün
Erişkinde 2-3 milyon ü/gün
İki yada üçe bölünerek, ağızdan 10 gün

Penisilin alerjisi var ise;
Eritromisin:
Çocukta 40 mg/kilo/gün 2-4 dozda
Erişkinde günde 2-4 kez 500 mg
En oldukça 1 gr/gün, ağızdan 10 gün

Semptomatik tedavi
Parasetamol:
Çocukta 10 mg/kilo/doz, gerekirse 4-6 saat arayla tekrarlanır. (en oldukça 60 mg/kilo/gün)
Erişkinde en oldukça 4 gr/gün

İzlem
Hasta süpüratif ve süpüratif olmayan komplikasyonlar yönünden izlenmelidir.

Sevk
Retrofarengeal yada peritonsiller iltihap
Tedaviye yanıtsızlık
durumlarında hasta sevk edilmelidir.

Kaynaklar
1. Cooper RJ, Hoffman JR, Bartlett JG, Besser RE, Gonzales R, Hickner JM, Sande MA. Principles of
Appropriate Antibiotic Use for Acute Pharyngitis in Adults: Background. Ann Intern Med 2001;134:509-17.
2. Hayes CS, Williamson H Jr. Management of Group A Beta-hemolytic Streptococcal Pharyngitis. Am Fam
Physician 2001;63:1557-64.
3. Lan AJ, Colford JM, Colford JM Jr. The Impact of Dosing Frequency on the Efficacy of 10-day Penicillin
or Amoxicillin Therapy for Streptococcal Tonsillopharyngitis: A Meta Analysis. Pediatrics 2000;105:E19.
4. Snow V, Mottur-Pilson C, Cooper RJ, Hoffman JR. Principles of Appropriate Antibiotic Use for Acute
Pharyngitis in Adults. Ann Intern Med 2001;134:506-8.

Kaynak : Sıhhat Bakanlığı Tanı Tedavi Rehberi